Хемингуэй bugün: neden onun sert gerçeği bize lazım

Эрнест Хемингуэй 1961 yılında öldü. Görünüşe göre onun dünyası savaş öncesi Avrupa, İspanya iç savaşı, Afrika safarileri, Golf Akımı ve yelkenliler. Instagram, yapay zeka ve klipten zeka çağı yaşayan bizlere ne söyleyebilir? Oldukça çok şey. Hatta kabul etmeye hazır olduğumuzdan daha fazla. Хемингуэй bir прорok değildi, ama hayatı bez gözlü gören ve temel konuları bu kadar eski olmayan bir insan idi. Onun dünya görüşü, sadece bir takım temalar değil, bugün daha da ihtiyaç duyulan bir soluk yöntemidir.

Şiirsel bir susma korkusu olmayan adam

Belki de Хемингуэyin modern yazarlardan en önemli farkı kelimeye olan yaklaşımıdır. Onun konuşmadı. Sayfaya düşüncelerini dağıtmadı. Ünlü «ayıbır» ilkesi, anahtarın su altında gizli olduğunu ve yüzeyde sadece onuncu kısmının olduğunu. Bugün, sonsuz bir metin, gönderi, yorum, konuşma, podcast akışı içinde boğulduğumuzda, Хемингуэй bize kelimenin fazlasını hatırlatıyor: Kelimeler boş olmamalı. Her cümle, bir darbe gibi dikkatli bir şekilde denetlenmeli. Bu, duraksamanın, sessizliğin, söylenmeyenin değerine geri döner. Şiddetten yorulan okura, Хемингуэyin romanı bir su nefesi olur.

Abesle iştigal eden bir insan

Хемингуэй, eski değerlerin çöküşte olduğu, yeni değerlerin henüz yerleşmediği bir dünyada yaşadı. İki dünya savaşı, devrimler, ilerlemeye olan inanç kaybı. Karakterleri ideolojilere inanmaz, dokunulabilir şeylere inanır: şarap, balık, silah, kar, sevgi — ve sevgi her zaman kaybın eşiğindedir. Çözümler sunmaz. Dünyanın çöküşü sırasında insanın nasıl onurunu koruyabileceğini gösterir. Bu, bugünkü zamanla çok ilgili. Biz de belirsizlik çağında yaşıyoruz. Yarını bile bilmiyoruz. Хемингуэй, panik yapmamayı, eylemde bulunmayı öğretir. Yapması gerekeni yapmak ve şikayet etmemek. Onun felsefesi, konuşmak yerine eylem felsefesidir. Bu da onun gücüdür.

Yaşamın bir parçası olarak ölüm

Moderna kültürde ölüm genellikle tabu edilir. Onu konuşmaktan kaçınıyoruz, tıbbi terimlerle arkasına saklıyoruz. Хемингуэй ise ölümle yüzleşir. Her romanında, her öyküsünde var. Ancak onu tatmin etmez, korkar. Onu yaşamın doğal arka planı olarak kabul eder. Bu, cinsellik değil, dürüstlüktür. Onun gösterdiği, sonluğun hayatın daha değerli hale geldiğini. Yaşamı sürekli uzatma çağında yaşayan bizim için, bu bakış, kaliteyi miktarın önüne koyan bir hatırlatmadır. Neleri yapmamız gerektiğini, sadece yaşamayı değil.

Basitlik, en yüksek karmaşıklık

Хемингуэyin tarzı yanıltıcı derecede basittir. Kısa cümleler, tekrar eden yapılar, az sayıda sıfat. Ancak bu sadeliğin arkasında büyük bir çalışma var. Her şeyi çıkarır, sadece aslı kalır. Bugün, karmaşık görsel etkiler ve çok katmanlı hikayelere alıştığımızda, onun romanı neredeyse naif görünüyor. Ancak bu «naiflik» en karmaşıklıktır. Çünkü karmaşık şeyleri basitçe söylemek en yüksek ustalık. Хемингуэй, derin olmak için karmaşıklaştırmaya gerek olmadığını gösterir. Bazen sadece «Kar yağdı. Soğuktu. Sigarayı yaktı» demek yeterli. Bu, bir cümledeki anlatıdan daha fazlasıdır. Onun öğretisi, düzgün bir gözle dünyayı görmek, retorikten uzak olmak.

Değerlerin olmadığı dünyada onur ve saygınlık

Хемингуэyin karakterleri mükemmel değildir. Alkol içerirler, şüphe ederler, hata yaparlar. Ancak onlar bir kodexe sahiptir. Bu, yasal bir kanun değil, moral bir seçimdir. Arkadaşlarını ihanet etmezler, sözlerini tutarlar, karşı tarafı saygılandırırlar. Tümürel bir dünyada, mutlak doğruların olmadığı bir dünyada, kendi rehberlerini ararlar. Bu, bize yakın kılar. Postmodernizm ve rasyonelcilik çağında, sadece içsel inançlarımıza dayanabiliriz. Хемингуэй, hazır cevaplar vermez, ancak nasıl yaşanabileceğini gösterir. Bu, değerli bir şeydir.

Gezinti, tanıma yöntemi

Хемингуэyin karakterleri sürekli hareket halindedir. Paris'ten İspanya'ya, İspanya'dan Afrika'ya, Afrika'dan Küba'ya taşınırlar. Onun için gezinti, kendini başkalarından anlamak için bir yoludur. Yabancı ülkeler hakkında yazarken, onu sadece bir egzotik olarak değil, insanın başka bir dünyayla karşılaştığı ve bu sayede kendi dünyasını daha iyi gördüğü bir alan olarak yazar. Bugün, gezintiler herkese açıldığında, Хемингуэй bize, sadece coğrafiği değiştirmekle kalmayıp, optik değiştirmenin önemli olduğunu hatırlatır. İnsanları görmek, değil, onları görmek önemlidir. Bu, turistin bir insan haline dönüşmesini sağlar.

Yaşamın tadını çıkarma, yemek, içmek

En karanlık eserlerinde bile, Хемингуэй basit şeylere sevinir. Paris'teki öğle yemeği, ateşte pişirilmiş balık, şarap, ekmek. O, bir gourmet değil, iyi yemek ve iyi içeceklerin değerini bilen bir insandır. Bu, cinsellik değil, yaşamın bir teyhididir. Bilgi dolu bir dünyada, sağlıklı beslenme ve süper yiyecekler hakkında sonsuz bilgiyle çevriliyiz. Onun hatırlatması, yemek sadece kalori değil, kültür, zevk, ritüeldir. Bu, sürekli diyet ve tavsiyelere yorulan bize yakın kılar.

Kendi kendine doğru olmak

Хемингуэй karmaşık bir insandı, bazen çelişkili, bazen sert, bazen zayıf. Ancak kitaplarında yalan yok. Karakterlerini idealize etmez, kendisini de savunmaz. Bilir ve yaşadığını yazar. Ünlü ifadesi «gerçek edebiyat, dürüstçe söylenen gerçeklerdir» sadece edebi bir manevra değil, yaşam ilkesidir. Bugün, sosyal medya, sadece en iyi anları gösteren bir sahne haline geldiğinde, Хемингуэй dürüstlüğe çağırır. Her zaman uygun olmasa da, her zaman güzel olmasa da, gerçek. Bu, onun zamanımıza olan en büyük hediyesi.

Sonuç: Neden hala Хемингуэyi okuyoruz

Эрнест Хемингуэй rahatlatıcı cevaplar vermez. İyi olacağını söylemez. Kurtuluş vaadi vermez. Ancak daha değerli bir şey verir: Olmayı verir. İnsanlığın tehlikede olduğu dünyada insan olmak. Onun öğretisi, acıya korkmadan, ölümü korkmadan, hayata yalanlarla dolu olmaksızın bakmayı öğretir. Bu anlamda, bugünkü okuyucularımız için her zamanki kadar önemlidir. Çünkü biz de kатаstrоф ve hızlı değişim çağında yaşıyoruz. Desteklerimizi kaybediyoruz. Onun sert, dürüst, basit ve cesur sesi, bize sadece edebiyat değil, bir rehberdir. Onun hatırlatması, ne olursa olsun nasıl yanıt vereceğimize dairdir.

Permanent link to this publication: