«En son barışçıl cumhurbaşkanı» sorusu, tarihsel bilimlerin ciddi bir disiplin olarak kaçınmayı tercih ettiği değer yargısını içerir. «Barışçılık» kavramı farklı şekilde yorumlanabilir: savaşın reddi, diplomasiye öncelik verilmesi, askeri harcamaların azaltılması, diğer ülkelerin işlerine askeri müdahaleden kaçınma veya iç çatışmaların başarılı bir şekilde çözülmesi. Ayrıca, tarihsel değerlendirme, çağın bağlamına, mevcut kaynaklara ve bakış açısına bağlıdır.

En tek «en barışçıl» arayışının yerine, Kuzey ve Güney Amerika tarihinden bazı ünlü liderleri inceleyelim, politikaları ve mirasları en çok barışçılık, silahsızlanma ve askeri saldırıdan kaçınma ile ilişkilendirilir. Onların örnekleri, barışçılıkta farklı modellerin nasıl işlediğini görmemizi sağlar.

1. Хосе Фигерес Феррер (Коста-Рика)

İktidar dönemi: 1948–1949, 1953–1958, 1970–1974.

Barışçılık lehinde argüman: Фигурес, dünya tarihinin eşi görülmemiş bir devrimci adım atmıştır. 1 Aralık 1948'de, iç savaş sonrası geçici başkan olarak, sembolik olarak askeri kışlanın duvarlarını yıktı ve ordunun devlet kurumu olarak kaldırılacağını açıkladı. Bu eylem, 1949 yılında Kosta Rika Anayasası'na (madde 12) yerleştirildi. O zamandan beri ülke sadece polis ve sınır koruma güçleri ile yetinmektedir.

Çevre ve başarılar:

Çözüm hem sembolik hem de pragmatikti: ordudan tasarruf edilen para, eğitim, sağlık ve doğa korumasına yönlendirildi. Bugün Kosta Rika, bölgenin en istikrarlı demokrasilerinden biri ve yüksek sosyal standartlara sahiptir.

Фигурес, bölgesel çatışmaların çözümünde anahtar bir arabulucu olarak hizmet etti ve San Jose'de bulunan Birleşmiş Milletler Barış Üniversitesi'nin kurulmasında aktif bir destekçi oldu.

Onun mirası, silahsız bir ulus olarak Kosta Rika, Batı Yarım Kupasında devletçiçilikteki en parlak ve tutarlı barışçılık örneği olarak kalır.

2. Хуан Мануэль Сантос (Колумбия)

İktidar dönemi: 2010–2018.

Barışçılık lehinde argüman: Сантос, Kolombiya'nın en uzun ve kanlı parтизan hareketi olan Rеволюционные вооружённые силы Колумбии (FARC) ile barış sürecini başlatıp tamamlamak suretiyle muazzam bir siyasi cesaret göstermiştir. Bu çatışma 50 yıldan fazla sürdü ve 260.000'den fazla insanın hayatını kaybetmiştir.

Çevre ve başarılar:

Сантос, daha önce FARC'a karşı askeri operasyonlara liderlik eden eski savunma bakanı olarak, güçlü bir şekilde stratejiyi askeri baskıdan karmaşık müzakerelere dönüştürdü.

Politik rakiplerinin (örneğin, kendisinden önceki başkanı Alvaro Uribe'nin başında) şiddetli direnişine ve kendi popülerliğini riske atmaya rağmen, süreci sonuna kadar götürdü. Tarihi barış anlaşması 2016 yılında imzalandı.

2016 yılında Juan Manuel Santoso'ya Nobel Barış Ödülü verilmiştir. Ödül, ülkenin 50 yıldan fazla süren iç savaşını sona erdirmek için gösterdiği kararlı çabaları ve sadece dış saldırıdan kaçınma değil, iç savaşı sona erdirmek için gösterdiği rolü tanımıştır.

3. Джимми Картер (Соединённые Штаты Америки)

İktidar dönemi: 1977–1981.

Barışçılık lehinde argüman: Karter'in iç ekonomi konusunda tartışmalı bir başkanlık süresi olmasına rağmen, dış politikası insan hakları, silah kontrolü ve barışçıl diplomasi fikirlerini içermektedir.

Çevre ve başarılar:

Kamp-David Anlaşmaları (1978): Karter'in Anwar Sadat (Mısır) ve Menahem Begin (İsrail) arasında kişisel, ısrarcı ve riskli bir arabuluculuk yapması, İsrail ile Arap devleti arasında tarihte ilk barış antlaşmasını yapmıştır.

Panama Anlaşmaları: ABD'den Panamaya Prensip Kanalı'nın barışçıl teslimini sağladı ve bölgedeki uzun süren gerginliği ortadan kaldırdı.

İnsan haklarının önemi: ABD'nin dış politikasında insan haklarının korumasını anahtar bir unsur haline getirdi, bu da genellikle otoriter müttefiklerle ilişkileri soğutmaya neden oldu, ancak yeni bir ahlaki zorunluluk yaratmıştır.

Başkanlık sonrası: Karter'in seçim izleme, hastalıkların ortadan kaldırılması ve barışçıl diplomasi ile ilgili faaliyetleri, onun XX–XXI yüzyılda en önemli barışçıl biri olarak tanınmasını pekiştirdi ve 2002 yılında Nobel Barış Ödülü ile ödüllendirildi.

Karşılaştırmalı analiz ve sonuçlar

Фигурес, ordunun kaldırılmasını içerir ve savaş yapma olasılığını ortadan kaldıran radikal kurumsal barışçılığı temsil eder.

Сантос, iç çatışmalarda cesur barışçılığı temsil eder — iç savaşın sona ermesi için uzlaşmaya gitme cesareti.

Картер, dış politikasında etik diplomasi ve arabuluculuğu temsil eder ve barışı anlık stratejik avantajlardan üstün tutar.

İlginç bir gerçek: Fijeress'in ordunun dağıtılma eylemi yalnızca benzersiz değil, aynı zamanda ekonomik açıdan verimlidir. Global Peace Index'e göre, Kosta Rika yıllardır en güvenli ve barışçıl Latin Amerika ülkeleri arasında yer alıyor ve savunma harcamaları GSYİH'nın %0.5'inden azdır (karşılaştırma için: dünya ortalaması yaklaşık %2.2).

Bu yüzden, «en barışçıl cumhurbaşkanı» sorusu için tek doğru cevap yoktur. Ancak, Хосе Фигерес Феррер, kararlı ve geri dönülemez kurumsal reformu ile en kararlı ve sembolik gücü olan eylemi gerçekleştirmiş ve barışı sadece politikadan değil, aynı zamanda devletin temel taşlarından biri haline getirmiştir. Onun örneği, sadece ABD'ler için değil, aynı zamanda tüm dünyada benzersizdir. Сантос ve Картер, barışçılığın modern dünyanın en zorlu ve umutsuz çatışmalarında nasıl ifadesi olabileceğini göstermiştir.

Permanent link to this publication: