Denizayılar: Antik Bilgeadamı, Bizi Sürekli Tanrı gibi Sevdiğimizler

Denizayıları su yüzeyine çıkarken güneşle parlıyorlar ve bir an için bize gülüyoruz gibi görünüyorlar. Onları video kaydediyoruz, ellerimizin arasından besliyoruz, neredeyse insan gibi özellikler atıyoruz. Denizayıları, insanın onlara «düşman küçük kardeş» gibi değil, neredeyse eşit gibi yaklaştığı az sayıdaki hayvandan biridirler. Ama nereden geldiler? Neden bu kadar sevilirler? Ve evcil hayvan olarak yetiştirebilir miyiz? Bu soruların yanıtları, geçmişe, evrimin derinliklerine ve insan psikolojisinin en derinliklerine götürüyor bizi.

Denizayılarının doğuşu: Suya giden karasal atalar

Denizayılarının hikayesi denizde değil, kara üzerinde başlar. Yaklaşık 50 milyon yıl önce, günümüz denizayılarının ataları, küçük köpekler veya koyunlar gibi küçük karasal meme yüklü memelilerdi. Onlar eski denizlerin kıyılarında yaşarken, adım adım sudan uzaklaştılar. Bu, en büyülü evrimsel geçişlerden biri idi: bacaklar yüzgeçlere dönüştü, tüyler yok oldu, vücut sürtünme şeklini kazandı ve nefes alma, su altında kalma için uyarlandı. En yakın akrabaları bugün yunuslar ve parfüşlerdir. Evet, denizayıları, denizi seçen eski ayaklılar.

Evrim sürecinde denizayıları, sesle «görebilme» yeteneği sağlayan karmaşık bir eko-lokasyon sistemi ve makatlı maymunlarla karşılaştırılabilecek karmaşık bir zekâ geliştirdiler. Onlar karmaşık sosyal yapılar, iletişim dili, öğrenme yeteneği ve hatta kültür sahibi oldular. Aslında, kendi medeniyetlerini oluşturdular - sadece su altında.

Nasıl ki biz denizayılarını idealize ederiz: Psikoloji ve efsaneler

İnsan, her zaman doğada kendine benzer bir şey aradı. Denizayıları, mükemmel bir aday oldular: onlar gülüyorlar, alaycılar, gruplar halinde yaşarlar, birbirlerine ve bazen insanlara yardım ederler. Denizayıları kurtarıcıları efsaneleri antik çağlara dayanır: Yunanlılar onları tanrıların elçileri olarak kabul ederler ve sikkelerde ve heykellerde sıkça resmettiler. Plinyus Büyük, denizayılarının bir çocuğa dost olduğu yazdı ve günümüzde onlar suların ortasında kalmış insanları sahilin üzerine çıkaran veya köpekbalıklarından koruyan yüzlerce hikaye vardır.

Bilimsel olarak, denizayılarını idealize ediyoruz çünkü onlar bizimde değer verdiğimiz özelliklere sahipler: zeka, sosyallik, alaycılık, şefkat yeteneği. Nörobiyologlar, denizayılarının duygular ve öz bilinçle ilişkili silindirik nöronlar olduğunu ve empatiye sahip olabildiklerini belirtiyorlar. Bu, bizi hissettiriyor. Ama, belki de en büyük nedenleri, onların gülüşleri. Denizayılarının ağzı, sürekli iyi niyetli gibi görünüyor ve biz ona mutluluğumuzun temsilini projesiyoruz.

Ancak, önemli olan, denizayıları avcılar. Onlar saldırgan olabilirler, sınıf arkadaşlarına şiddetlidirler ve hatta yavrularını öldürebilirler. Onların «gülüşleri» duygudur, anatomik bir özellik. Ama biz bu gerçeği fark etmek istemeyiz, çünkü «deniz kardeşi» imajı, psikolojik açıdan çok avantajlı: bizim dünyadaki yalnızlıklarımızı yumuşatır ve doğa ile bağlantımızı hatırlatır.

Denizayısını evcilleştirebilir miyiz?

Teknik olarak denizayıları eğitilebilir. Onlara halka atlamak, komutaları yerine getirmek ve insanlarla etkileşimde bulunmayı öğretiriz. Delfinariumlar dünyanın dört bir yanında çalışıyor. Ama evcilleştirme, eğitimden çok daha fazladır. Evcilleştirme, türün genetik değişikliklerini birçok nesil boyunca geçirmesi, insana faydalı özelliklere yönelik seleksiyondur: itaatkâr, saldırganlığı azaltma, insan bağımlılığı.

Denizayılarını evcilleştirmek mümkün değildir birçok nedenle. Öncelikle, doğal ortamları devasa deniz alanlarıdır. Zindanda stres yaşar, hasta olur, serbest doğada 20-30 kat daha kısa yaşar (ortalama 10-15 yıl karşı 40-50 yıl). İkincisi, coğrafi sınırlı değiller ve insanı «grup lideri» olarak görmeyorlar. Onların sosyal ilişkileri, karşılıklı çıkarlar üzerine değil, hiyerarşi üzerine kuruludur. Üçüncüsü, denizayılarının zindanda tutulması devasa kaynaklar gerektirir ve zindanda çoğalması çok zor.

Ayrıca, etik bir Aspect var. Zeki, sosyal, özgür bir varlığı su havuzu içinde tutmak zor bir şeydir. İnsan, denizayısının yatıyla birlikte yüzmesini hayal eder, bu fikir, bu hayvanın doğasına aykırıdır. Denizayıları, evcil hayvan olarak değil, yüzme ortağı olarak, saygı duyduğumuz araştırıcılar olarak olabilirler, değil de yönlendirmek.

Sonuç: Tanrılar değil, hayvanlar değil, başkaları

Denizayıları, bizim akrabalarımız da değil, düşmanlarımız da değil. Onlar farklı bir zeka, farklı bir kültür, farklı bir yaşam tarzı. Onları idealize ediyoruz, çünkü onlarda bize benzer, ama bizim komplekslerimizden kurtulmuş bir şey var. Onları evcilleştirmeye çalışıyoruz, çünkü kendi yalnızlığımızdan korkuyoruz. Ama denizayısı ile gerçek bir karşılaşma, bizi koruması veya bize koruma talebinde bulunmayan eşit birle karşılaşma demektir. Belki de onların özgürlüğünü kabul etmenin, onların bize verdiğimiz en büyük ders, budur.

Permanent link to this publication: