Aydınlatıcı sanatçı olarak ay'ı işletme, hayali olmaktan çıkıp önümüzdeki on yılların sorusu haline geliyor. Dünya'nın uydusu olan ay'a olan ilgi bugün, bilimsel merak kadar ekonomik perspektifler ve jeopolitik rekabetle besleniyor. Risk altında olanlar, kaynaklara erişim, teknolojik liderlik ve yeni uzay çağındaki kuralları belirleme şansı.

Ay'da ne arıyorlar?

Bugünki ana ilgi, Ay'ın Güney kutbusuna odaklanıyor. Orada sürekli güneş ışığı alan alanlar ve daha önemlisi, su buzu yatakları keşfedildi. Su, gelecekteki yerleşimciler için içme suyu olmanın yanı sıra, hidrojen ve oksijen elde etmek için ayrıştırılabilir. Bu, roket yakıtı ve solunum bileşenleri elde etmek için kullanılabilir. Bu stratejik noktalarda ilk olarak altyapı oluşturanlar, belirleyici bir avantaj elde eder.

Su dışında, dikkat çeken diğer kaynaklar da var. Ay'ın regolit topraklarında nadir toprak metalleri, titanyum, demir ve vanadyum bulunmaktadır. Ancak ana umut, heliyum-3 izotopuyla ilgilidir. Dünya'da son derece nadir olan bu izotop, Ay'da yoğunlukla bulunmaktadır. Heliyum-3, termojen sentez için potansiyel bir yakıt olarak ve kuantum hesaplama ve tıbbi tomografi için talep görmektedir.

Ay ekonomisini kim inşa ediyor?

Ay'ı sanayileştirme için yeni bir uzay yarışı başladı. Rekabet, üç ana güç arasında devam ediyor: ABD, Çin ve Rusya.

ABD ve Artemis programı

NASA, insanları Ay'a geri getirmek ve orada sürekli bir üs kurmak amacıyla kapsamlı bir Artemis programı uyguluyor. 2023 yılına kadar yarı sürekli altyapının kurulması ve ardından sürekli insan varlığının başlatılması planlanıyor. Üs Güney kutbusu bölgesinde inşa edilecek. Bu üsin inşası ve tedarik edilmesi için NASA, yaklaşık dört yüz kırk milyon dolar değerinde luni rovers ve insansız araçlar geliştirme sözleşmeleri imzalamıştır.

NASA Yöneticisi Jared Isaacman, bu üsi ABD ve insanlığın diğer bir gökyüzü cismindeki ilk kalesi olarak nitelendirdi.

Çin ve Rusya: alternatif bir ittifak

Pekin ve Moskova, ABD programına alternatif olarak Uluslararası Bilimsel Ay İstasyonu'nun geliştirilmesini sürdürüyor. Çin, Ay'ın geri yüzüne bir aywalker gönderip toprak örnekleri geri getirdiğini gösterdi. Pekin, 2030 yılına kadar kendi taikonautlarını Ay yüzeyine gönderme hedefini belirledi. Rusya, projeye kendi birikimli deneyimini bağlar, ancak kendi programı, \"Luna-25\" uydusunun başarısız iniş sonrası durakladı.

Robotlar mı yoksa insanlar mı?

Sanayileştirme ana sorusu, Ay'da kimin çalışacağıdır. RAN Akademisyeni Lev Zelyony, Kozmik Araştırmalar Enstitüsü'nün bilimsel yöneticisi olan Lev Zelyony, başarı, 21. yüzyılda Ay'a ilk adımı atan astronotun kim olduğundan değil, robot teknolojisinin gelişiminden bağımlı olduğunu düşünüyor.

Ay koşulları insan için son derece düşmanca: yüksek radyasyon, ay tozu, magnetik alanın yokluğu ve büyük sıcaklık değişimleri. Robotlar 24 saat boyunca çalışabilir ve karmaşık yaşam destek sistemlerine ihtiyaç duymazlar. Bu yüzden, bu aşırı koşullarda pratik görevleri çözme yeteneğine sahip genel amaçlı otomatik sistemlerin oluşturulması önceliği olarak öne çıkıyor.

Astronot Anton Shkaplerov, maden çıkarma ve işleme işlemlerinin robotlar tarafından yapılacağını ve insanların temel olarak karmaşık makinelerin onarımında gerekliliği olduğunu düşünüyor. Ancak hammaddelerin Dünya'ya taşınması ekonomik olarak uygun olmayacağı için, tüm üretim sürecinin doğrudan Ay'da organize edilmesi gerektiğini belirtiyor.

Maden çıkarmaya ne zaman başlanacak?

Tahminler farklılık gösterse de, çoğu uzman, kaynakların ekonomik olarak uygun çıkarmasının önümüzdeki yirmi yıl içinde başlayabileceğine katılıyor. Şu anda dünya genelinde luni görevleriyle ilgili startupların sayısı hızla artıyor ve uzay yatırımları global olarak artıyor.

Örneğin, ABD startupu Interlun, regolitten gazları, heliyum-3 de dahil, çıkarma sistemleri oluşturma için NASA'dan altı milyar dokuz yüz milyon dolarlık bir hibe aldı. Şirket, ABD Enerji Bakanlığı ve özel müteahhitlerden bir milyar dolarlık ön sipariş aldığını açıkladı.

Ancak tümü de iyimserlik paylaşmıyor. Rosnedr başkanı Oleg Kozanov, Ay'daki zengin yataklar olmayacağını düşünüyor. Ay'ın jeolojik tarihi, büyük yataklar oluşturmak için çok basittir. Tek istisnai kaynak, heliyum-3, şu anda endüstriyel çıkarma için teknolojilere sahip değil ve büyük talep görmüyor.

Yasal soru: Ay kimin malı?

Yatırımları yavaşlatan ana sorun, çıkarılan malın mülkiyetidir. 1967 Kosmos Anlaşması, ulusal ayırma yasaklar. Ancak ABD, Ay'ı ayırmak olamayacağını, ancak çıkarılan malların çıkarılanların mülkiyeti olduğunu savunuyor.

Bu yaklaşım, altmış dokuz ülkenin katıldığı Artemis Anlaşmaları'nda yer alıyor. Rusya ve Çin, bu yaklaşımı Kosmos Anlaşması ruhuna aykırı olarak gördüklerini ve uluslararası kontrol modelini savunduklarını eleştiriyor. Bu yasal çatışma, aslında luni kaynakları için jeopolitik mücadelenin bir yansımasıdır.

Permanent link to this publication: