İvan Shmelev'in Açıklamasında Bayramlar: Çocukluğun Mitopoetikası ve Bayramın Ontolojisi

Ivan Sergeyevich Shmelev (1873–1950)'nin geç dönem göçmen edebiyatında (1927–1948; ayrıntılı anlatımlar) Bayramlar temasına yaklaşımı, sadece pre-revolüsyonel yaşamın nostaljik bir çizimi değil, bütünsel evren düzeninin karmaşık bir sanatsal-teolojik yeniden inşasıdır. Shmelev'in Bayramları, takvimin bir aşaması değil, kendisi sakral bir alan haline gelen zaman, çocuk bakış açısıyla yaşam, inanç, doğa ve halk ruhunun derin bağlantısını ortaya çıkarır.

1. Bayramların Zaman Çerçevesi: Zaman bayram ve ebediyet.

Shmelev, genişlemiş, anlam dolu bir zaman hissi yaratır. Bayramlar, oğlan Vanya için sadece Noel ve Epifany arasındaki günler değil, "bayram-bayramlar", dünyanın özel bir durumu:

Çevrim ve ritm: Zaman, doğrudan değil, kutsal olayların çevrimi içinde hareket eder — sochiyek gecesi ve bekleyişli yıldızın tıssızlığından, maceracı "korkunç gecelere" ve temizleyici Epifany'ye kadar. Her gün kendi liturgik ve günlük koduna sahiptir.

Yaşamsal günlük yaşamın kutsallaştırılması: Bayramlarda, yaşamın her yanı ritüel haline gelir. En sıradan eylemler bile — hayvanları besleme, evi temizleme, yemek yapma — sembolik anlam dolu hale gelir. "Dünya, mucizenin beklenmesiyle donar ve her şeyi bu mucizeye işaret eder."

Sınırların kaldırılması: Halk geleneğinde olduğu gibi, Shmelev'de de Bayramlar, sınırların ortadan kalktığı bir zaman: yaşıyılanlar ve ölüler arasında (anılar, dualar), sosyal sınıflar arasında (nişanlılar ve kolядacılar gelir), yerel ve gökyüzü arasında (gökyüzü "açık", yıldızlar "konuşur").

2. Bayramların Semantikleri: Noel'den Epifany'ye.

Shmelev, Bayramların her aşamasının içsel mantığını dikkatlice işler ve onları mini bir liturgik yıl olarak gösterir:

NOEL: Ailevi, sıcak, "ev" kutsallığının zaferi. Arka bahçe kokusu, parafin, mandarin; "noel mucizesi" olarak hissedilen, gizli bir aile olayı olarak. Burada en önemli şey, Tanrı'nın dünyaya girmesi ve bu yüzden dünya huzurlu ve ikametlidir.

"Korkunç" geceler (Vasiliyev gününden ve Epifany'den önce): Oyunlu, karnevalik terslenme zamanı. Rüya kurma, rüha, "korkunç" hikayeler. Shmelev, bu "ağır dinlenme" yönünü kıyasla suçlu bulmaz, onu halkın "terapi" olarak gösterir, sakral dönemin gerilimine doğal bir tepki. Çocuk korkusu ve merakı yoluyla dünyanın irrationel derinliği tanınır.

Epifany (Bogoyavlenie): Zirve ve tamamlama. Temizlik ve düzen. Soğuk, suyu kutsama, törenli İordan Halkası. Eğer Noel Tanrı'nın evine girmesi ise, Epifany Tanrı'nın tüm dünyaya çıkışı, elementleri kutsayan. Işık ve yapısalın bayram kaosuna karşı zaferinin sembolü.

3. Gastronomi olarak Liturgi: "Varoluş yemeği".

Shmelev'in Bayramlarında yemek, bayramı yaşamanın en önemli yollarından biri ve Tanrı'nın dünyanın bereketinin bir işareti.

Sochiyek gecesi: Ateşli, seçkin bir yemek (sochiyek, balık, demir çay) — bekleyişin aскetik mutluluğu.

NOEL: Hızlı bir yemek patlaması: domuz, kаша, "domuz" lezzetleri, armutlu kaz, pirokların dağları. Bu, yemek yemektir değil, Tanrı'nın dünyaya girmesi için teşekkür etmek için bir euharistik yemek, mutluluğun maddi ifadesi. Yemek, mutluluğun maddi ifadesi haline gelir.

Vasiliyev gecesi: Gerekli domuz başı — halk geleneğine saygı ve Vasiliyev "domuz" aksakına, refahın sembolü. Ağız ve kokular aracılığıyla Shmelev, ruhsal aksaklıktan yabancı olan, Ortodoks bayramının bedensel mutluluğunu, spirtüalist aksaklıktan yabancı olan aktarır.

İlginç bir gerçek: "Bayramlar" başlıklı bölümde Shmelev, "slavlama" ritüelini (kolyadaların bir benzeri) ustaca açıklar. Önemli olan, Hristos'u şarkıcılar değil, "sukonçuklar" — fabrikadaki sıradan işçiler tarafından öven. Onların şarkıları "çirkin, yoğun, kalın", ama içinde "böyle bir güç var ki nefes kesiyor". Shmelev için bu önemli bir an: gerçek inanç ve bayram, mükemmel estetikte değil, doğal, güçlü, halkın spontane, güçlü bir atmosferinde yaşıyor, bu da gerçek "Tanrı'nın dünyasının güzelliği"dir.

4. Çocuk bakış açısı: Dünya mucizesi.

Bayramları çocuk gözüyle algılamak, sadece bir sanatsal teknik değil, bir teolojik pozisyon.

"Eğer çocuk gibi olmazsanız ve çocuklar gibi olmazsanız, Cennet Krallığı'na giremezsiniz" (Matta 18:3).

"Kutsal" ve "korkunç"ın birlikteliği: Çocuk, Noel servisini ve bayramlıkların rüya kurma hikayelerini eşit derecede canlı bir şekilde yaşar. Onun için dünya bütünseldir ve canlıdır.

İnanç ve kabul: Yetişkinler, alametlere veya rüha şüpheci olabilir, ancak çocuk, mucizenin gerçekliğini, rüya kurma gecesi hayvanların konuştuğunu, rüyaların peygamberlik gücüne inanır. Bu inanç, Shmelev'in dünyasının temelidir.

Taynanın hissedilirliği: Tanrı'nın İnsan Dünyasına Girmesi için Vanya için soyut değil — arka bahçe kokusu, soчивın tadı, Epifany'nin donlu hava. Ruhani, maddi yoluyla bilinir.

5. Göçmenlik bağlamı: Bayramlar kayıp cennet ve ruhsal vatan.

"Yitirdiğimiz Rusya" Shmelev'in göçmenlik döneminde "Yüksek Tanrı" olarak başlatıldı. Bu yüzden Shmelev'in Bayramları, sadece bir hatırlama değil, yaratıcı "yeniden diriltme" ve onaylama eylemidir.

Nostalji olarak yaratıcılık: Ayrıntılı, neredeyse etnografik ritüel ve yaşam açıklamaları, kaybedilen dünyayı kelimede koruma ve onu yenersiz hale getirme çabasıdır.

"Yitirdiğimiz Rusya", siyasi değil, ontolojik bir açıdan öne çıkar — Tanrı, doğa ve insan arasındaki uyumun bir alanı olarak. Bayramlar, bu kaybedilen uyumun sembolü ve onun kватэssенциsidir.

Ruhani alternatif: Modern yazarın dünyasının kaosu ve ateizmi ön planda, Shmelev'in Bayramları, düzenli, anlamlı, bereketli bir yaşam modeli sunar.

Sonuç.

Ivan Shmelev'in Bayramları, çocukluğun hafızası ve Ortodoks dünya hissi yasalarına göre inşa edilmiş tam bir sanatsal-ruhsal evren.

Yaşam ve varoluş ayrılmaz (liturgi yemekten sonra devam eder, dualar günlük işte).

Halk kültürü ve kilise, canlı bir sentez oluşturur (Hristos'u sükunçuklar tarafından öven, bayram oyunlarıyla dualar).

Zaman, XX. yüzyılın tarihsel felaketçiliğine karşı sınırsız, kutsal-çevrimli hale gelir.

Ana şahit, çocuk, onun algısı gerçekliğin kamertonu ve kurtarıcı inancın metaforası olur.

Bu şekilde, Shmelev, sadece bayramları tanımlamakla kalmaz, "Kutsal Rusya" adlı mitopoetik bir utopia yaratır, bayramlar onun ideal zaman modeli olarak öne çıkar. Bu, kaybedilen zamanı geri getirmek için bir çaba — zaman, Tanrı'nın insan dünyasında "evde" olduğu ve dünya'nın Tanrı'da olduğu zaman. Bu bağlamda, Shmelev'in Bayramları, ruhsal çöküşe karşı güçlü bir direniş ve inanç ve gelenekle köklenmiş olan insan varoluşunun kalıcı değerlerini onaylama eylemidir.

Permanent link to this publication: