Сейла Бенхабиб modern çağda kültürel etkileşim hakkında: diyalog, anlatım ve transnasjonal kamu alanı

Arka plan: «Medeniyetler çatışması»den «Anlatısal etkileşime»ye

Globalleşme ve artan göç akımları döneminde kültürel etkileşim sorunu, genellikle basit bir ikiyüzlülüğe indirgenir: assimilasyon karşıtlığı, çok kültürlülük, entegrasyon karşıtlığı. Sela Benhabib, Yale Üniversitesi Siyaset Felsefe ve Etik Profesörü, bu çıkmazı aşmak için kültür kavramını ve kültürel diyalog mekanizmalarını yeniden düşünmeyi önerir. Eşsençecilikçi bir bakış açısı, kültürleri kapalı, statik ve homojen bütünlükler olarak (Huntington’un «medeniyetler çatışması» örneği) görmeyi reddeder. Bunun yerine, kültürleri anlatısal olarak inşa edilmiş, dinamik ve içsel olarak çelişkili anlam alanları olarak görmeyi önerir, bu alanlar sürekli olarak yorumlama ve diyalog sürecinde kendi kullanıcıları tarafından yeniden tanımlanır.

Statik çok kültürlülüğün eleştirisi ve «kültürel anlatılar» kavramı

Benhabib, 1970-90'lı yılların mültecilik politikasını eleştirir, bu politikanın genellikle eşsençecilikçi bir yaklaşımı benimsediğini düşünüyor. Devlet, azınlıkları tanımak için grup hakları verirken, aynı zamanda «resmi temsilcilerle» pazarlık yapar ki:

Grup içi hiyerarşileri (sıklıkla ataerkil) korur.

İçsel çeşitliliği ve kültürel gruplar içindeki karşıt sesleri göz ardı eder.

Transkültürel diyalogu engeller, «paralel toplumlar» yaratır.

Bunun yerine, Benhabib «kültürel anlatılar» kavramını getirir. Kültür, donuk dogmatik bir set olarak değil, üyelerinin sürekli olarak anlatır, tartışır ve yeniden formüle ettiği hikayeler, yorumlar ve uygulamaların bir koleksiyonu olarak varolur. Örneğin, bugün «müslüman» veya «Avrupalı» olmak ne anlama gelir, bu bir gerçeklik değil, sürekli olarak kamu ve özel alanlarda tartışılan ve «tradiyonelci»ler ve «reformcular» gibi herkesin katıldığı bir konudur.

Örnek: Avrupa okullarında türban tartışmaları. Eşsençecilikçi yaklaşım, bu durumu ya bir baskı sembolü (ve yasaklanmasını talep eder) ya da dinin temel borcu (ve izin verilmesini talep eder) olarak görür. Benhabib'in yaklaşımı, bu eyleme kendileri tarafından yansıtılan anlamların çeşitli anlamlarını göz önünde bulundurmayı çağırır: dini itaat, kültürel kimlik, politik protesto, kişisel estetik. Diyalog, abstrakt «İslam» ve «laiklik» arasında değil, bu anlatıların somut kullanıcıları arasında yürütülmelidir.

«İteratif universalizm» diyalogun temelinde

Benhabib, kültürel etkileşim için «iteratif universalizm» (iteratif universalizm) önerir. Evrensel normlar (insan hakları, demokratik ilkeler, cinsiyet eşitliği), bir kültürün diğerine dayatılan hazır, sonsuza kadar doğru olan doğrular değil, sürekli olarak yeniden gözden geçirilmesi (iterasyon) gereken açık bir projedir. Bu proje, tümü, dahil olmak üzere marjinalleştirilmiş grupların katılımıyla kapsayıcı bir kamu diyalogunda sürekli olarak gözden geçirilmelidir.

Universalizm: İnsanlığın ortak ahlaki horizontlarını tanıma (kişinin onuru, şiddetten kaçınma).

İteratiflik: Bu normların içeriğinin, herkesin (diğer kültürlerin temsilcileri de dahil olmak üzere) katıldığı bir diyalog yoluyla doldurulacağını ve mevcut yorumların meydan okunabileceğini ve yeniden formüle edilebileceğini tanıma.

Bu yaklaşım, hem kültürel radykalizm («eğer gelenekse, her şey mümkündür»), hem de ahlaki imparatorluk («haklarımızın anlamı anlayışımız — tek doğru olan»), hem de bu ikisini de önlemeyi sağlar.

Özel bir örnek: Kadın kesiminin keskin operasyonları (cinsel organlarda yaralayıcı operasyonlar) hakkında tartışmalar. Kültürel radykalist bir yaklaşım, bu uygulamayı bir gelenek olarak haklı bulabilir. İmperialist bir yaklaşım, bunu bağlam ve bu topluluklardaki kadınların sesleri göz önünde bulundurmadan yasaklamayı talep edebilir. Benhabib'in iteraatif yaklaşımı, topluluk içindeki içsel diyalogun (obstraksiyona karşı çıkan aktivistlerin sesleri de dahil olmak üzere) oluşturulmasını, bu toplulukların beden dokunulmazlığı ve sağlığı hakkındaki argümanlarının desteklenmesini ve bu kültürün kendisi içinde kritik yansıtma yoluyla yeni bir normun oluşturulmasını ve bu normun dışsal bir diktat olarak değil, kendi kültürün içindeki kritik yansıtmanın bir sonucu olarak algılanmasını öngörür.

Transnasjonal kamu alanının rolü

Modern dünyada kültürel etkileşim sadece ulusal devlet çerçevesinde gerçekleşmez. Benhabib, «transnasjonal kamu alanı»nın önemini vurgular — uluslararası örgütler, STK'lar, insan hakları ağları, diasporalar ve sosyal medya tarafından oluşturulan bir tartışma alanı. İşte burada yerel kültürel anlatılar küresel bir kitleye mal olur ve çapraz tartışmalara tabi tutulur.

Örnek 1: Orjinel olarak anglophone bağlamında doğan #MeToo hareketi, farklı kültürlerde itera edilerek yerel sürümler (#BalanceTonPorc Fransa'da) yaratır, bu da seksüsel şiddetle mücadeledeki evrensel fikri yerel kültürel ve yasal gerçekliklere uyarlar.

Sınırlar sorunu ve kosmopolitik vatandaşlık

Kültürel etkileşim, siyasi sınırlar sorunuyla karşılaşır. Benhabib, Kant'ın fikirlerini geliştirerek «misafirperlik hakkı» ve «kosmopolitik vatandaşlık»ten bahseder. Demokratik devletler, naratifleri ve kaderleri kendi tarihleriyle çakışan yabancılara karşı ahlaki ve yasal yükümlülükleri tanımak zorundadır (örneğin, koloniyal geçmiş veya ekonomik bağımlılık yoluyla). Kültürel etkileşim, siyasi topluluk sınırlarının daha fazla kapsayıcılığa doğru gözden geçirilmesiyle birlikte gerçekleşmelidir.

Örnek: Uzun vadeli ikamet eden göçmenlerin hakları (ikinci sınıf vatandaşlar). Benhabib, uzun vadeli ikamet, vergi ödemesi ve sosyal bağlantıların, resmi vatandaşlık olmaksızın siyasi katılım hakkı yaratması gerektiğini savunur. Bu, kültürel etkileşim ve yaşamların etkileşimi, demokratik üyelik ilkelerinin kendisi içinde iterasyonuna yol açtığı bir örnektir.

Eleştiriler ve zorluklar

Benhabib'in teorisini aşırı normatif idealizm olarak eleştirirler. Naratifler arasındaki diyalog, tarafların eşitliği ve dinlemeye hazır olması gerektiğini öngörür, bu ise gerçekliğin nadiren görülen bir durumudır, çünkü burada güç ilişkileri, radikal milliyetçilik ve medya manipülasyonları vardır. Ancak, yaklaşımı pratik bir rehber sunar:

Toplumsal suçluluk/destekçiliğinin reddi: «Kültürle» değil, belirli insanlarla ve onların hikayeleriyle etkileşime geçmek.

Yorumlar arasındaki çatışmanın tanınması: Kültürler içindeki çatışmalar, kültürler arasındaki çatışmalar kadar önemlidir.

İncclusive diyalog için kurumların oluşturulması: Okul programlarından kamu dinlemelerine kadar.

Sonuç: Demokrasi, kültürel etkileşim olarak bitmemiş bir proje

Sela Benhabib için, modern çağda kültürel etkileşim, assimilasyon veya ayrışma yoluyla «çözülmesi» gereken bir sorun değil, globalleşmiş dünyada demokratik sürecin kendisidir. Bu, sürekli, bitmemiş ve genellikle çatışmalı bir konuşma, evrensel ilkelerin, belirli naratiflere saygı duyma gerektiğini ve bu naratiflerin de evrensel normları meydan okuyarak ve zenginleştirerek gerektiği bir konuşmadır. Kültürel etkileşimin başarılı olabilmesi, anlaşmazlık içinde yaşama, sınırlar üzerinden diyalog yürüme ve birlikte yaşam kurallarını gözden geçirme yeteneği, diğerinin kendi sesine ve adil olarak görmek için katılımına saygı duyma yeteneğidir. Bu anlamda Benhabib'in teorisi, küresel düzeyde «demokrasinin demokratikleşmesi» çağrısıdır, burada kendi hikayesini anlatma ve dinlenme hakkı insan haklarının temel hakkı haline gelir ve çeşitli dünyada dayanışmanın temeli olur.

Permanent link to this publication: