Henry Schliemann — bir asırın üzerinde süren bağışıklıkla anlaşmazlıklara yol açan bir figür. Bazıları için o, çocukluğundaki hayalini gerçekleştiren ve Homeros'un Troya'sının gerçekliğini kanıtlayan mükemmel bir kendini yetiştiren bir adamdır. Diğerleri için ise, kendi teorisini gerçeklerle uyumlu hale getiren, benzersiz bir arkeolojik eseri yıktıran ve hazineleri ele geçiren bir cesur maceracıdır. Peki gerçekten kimdi? Cevap, genellikle bu iki uç arasında yatıyor.

Büyük tartışma: Troya gerçek mi?

Şlimanın her türlü suçlamayı aştıran ana başarıları, kendisinin keşfi. XIX. yüzyılda çoğu bilim insanı Troya ve Troya Savaşı'nın Homeros'un yalnızca hayali olduğunu, tarihsel bir temeli olmadığını düşünüyordu. Şliaman, \"İlyada\" metnini ve Rusya'da biriktirdiği parayla donatılmış, özel bir eğitim almasına rağmen odaklılığı sayesinde aksini kanıtladı. Mifik olan bir şehri bulan Şliaman, tarihin en büyük arkeolojik keşiflerinden birini gerçekleştirdi. Bu gerçek tartışılmaz.

Unutulmaz suçlamalar: sahtecilik ve yıkım

Diğer yandan, Şliaman'ın yöntemleri, bilimsel olanın aksine, oldukça uzaktı. Onu, modern bir arkeologun karşıtı olarak adlandırabiliriz. Şöhrete ve sенсаreiche ulaşma arzusuna dayanarak:

• Kültürel katmanları yıktı: Troya'nın zirvesinde yer alacağına inanan Şliaman, iki büyük hendek kazdırmayı emretti ve üst katmanları yok etti. Bu şekilde, daha sonraki dönemlere ait önemli bilgiyi kaybetti. Sonradan bilim insanları tarafından belirlenen, Homeros'un Troya'sı olarak tanımlanan Troya VI ve Troya VII şehirlerinin önemli bir kısmını kaybetti.
• Buluntuları sahtecilik: En bilinen örnek, \"Priam'ın Klası\" olarak bilinen, tek bir yerde bulunan. Araştırmalar, bu koleksiyonun farklı buluntulardan ve farklı katmanlardan toplanmış, etkisi yaratmak için yapıldığını gösteriyor.
• Detaylarda hata yaptı: Günlükleri ve raporları, genellikle gerçekle uyumlu değil. Şliaman, tarihleri uyumlu hale getirmek veya eşi olmadığı zamanlarda onun katılımını iddia etmek, sadece dramayı artırmak için hata yapabilirdi.
• Yasayı ihlal etti: Arkeoloji izni, buluntuları paylaşma yükümlülüğünü gerektirirken, Osmanlı İmparatorluğu'ndan gizlice buluntuları çıkardı.

İnsanlık ve nedenleri: neden böyle davrandı?

Araştırmacılar, Şliaman'ın sahtecilik eğilimini zor bir çocukluğuyla ilişkilendiriyorlar. Yoksulluk içinde büyüdü, aşağılandı, ailesinden ayrıldı ve erken yaşta ağır işler yaptı. Belki de zenginlik ve şöhret arzusu, kendi yetersizlik duygusunu telafi etmek ve yeni, kahraman bir biyografi yaratmak için bir yoldu ve yalan, hedeflerine ulaşmak ve yeni bir kahraman hikayesi oluşturmak için alışkanlık haline geldi.

Modern görüş: kötü adam mı, kahraman mı?

Şu anda Şliaman'a yönelik tutum ikili. Bir yanda bilimsel mirası profesyonellikten yoksun. Diğer yanda birçok arkeolog, onun tüm \"şovlar\"ına rağmen gerçekten Troya'nın bulunduğunu kabul ediyor ve onun kazıları, arkeolojinin gelişimine katkıda bulunduğunu tanıyor. Önemli olan, yaşamlarının sonlarına doğru hatalarını fark ettiğini, bunları kabul ettiğini ve daha bilimsel yöntemler kullanmaya başladığını görmek, örneğin buluntuların fotoğraflanmasını zorunlu hale getirmek.

\"Sahteci mi, tarihçi mi?\" sorusu, iki arasından birini seçmek değil. Şliaman hem hileci, hedeflerine ulaşmak için yalan ve sahtecilik kullanan, hem de tarihçi-öncü, açılımları ile antik dünyanın algısını değiştiren. Hikayesi, en büyük keşiflerin bile insan kusurlarıyla kirlenebileceğinin ve her zaman parlak bir legende, karmaşık ve asla mükemmel olmayan gerçeklerin yattığının bir hatırlatma.

Permanent link to this publication: