SSCB'nin Gana'nın bağımsızlığını kazanmasına yardımı: diplomatiden ekonomik çöküşe

SSCB'nin Gana'nın bağımsızlığını kazanması ve güçlendirmesine verdiği yardım, soğuk savaşın parlak ve çelişkili bir epizodudur. Bu, Gana'nın 1957 yılında bağımsızlığını ilan etmesinden 1966 yılındaki askeri darbeye kadar süren bir dönemdir. Bu, sosyalist modernizasyon umutları, ideolojiler arasındaki çatışma ve pragmatizmler, aynı zamanda iyi niyetli niyetlerin yerel gerçekleri göz önünde bulundurmadan nasıl felaket sonuçlara yol açabileceği hakkında bir hikayedir.

SSCB, Gana'yı sadece yeni bir ticaret ortağı değil, aynı zamanda Tropikal Afrika'da etkisini genişletmek için stratejik bir platform olarak görmüştür. Gana ise Batılı etkiden bir karşıt ve hızlı ekonomik atılım için kaynaklar arayan bir kaynak olarak SSCB'den yardım istemiştir.

Diplomatik ilişkilerin kurulması ve ilk temaslar

6 Mart 1957 yılında Britanya kolonisi Altın Sahil, Tropikal Afrika'daki ilk bağımsız ülke olan Gana adıyla bağımsızlığını kazanmıştır. 4 Ocak 1957 yılında Gana Başbakanı Kwame Nkrumah, SSCB Başbakanı Nikolay Bulganin'e bağımsızlık ilan etme törenine katılım daveti göndermiştir. Bu, sosyalist blokla bağlantı kurma çabalarının bir göstergesidir. Bu törende, SSCB heyet başkanı İ.A. Benediktov ve Gana Başbakanı arasında görüşmeler yapılmıştır. 30 Aralık 1957 yılında SSCB ve Gana arasında büyükelçilik seviyesinde diplomatik ilişkilerin kurulması hakkında bir bildiri imzalanmıştır.

Ekonomik ve teknik yardım: iddialı planlar ve sonuçları

En yoğun işbirliği dönemi 1960-1965 yılları arasında gerçekleşmiştir. Ağustos 1960 yılında ticaret, ekonomik ve teknik, aynı zamanda kültürel işbirliği hakkında ilk önemli hükümetlerarası anlaşmalar imzalanmıştır.

1961-1966 yılları, SSCB-Gana ilişkilerinin "altın çağı" olmuştur. SSCB, Gana'da bir dizi sanayi tesisi inşa etme taahhüdü altına girmiştir: balıkçılık sanayii kompleksi, altın işleme, makine yapım, beton, seramik, kağıt ve pamuk fabrikaları, aynı zamanda Karaca Volute nehri üzerindeki bir hidroelektrik santrali. SSCB jeologları yeni altın, manganez ve kireç ocakları aramaktaydı. SSCB, ulusal kadroların eğitimine yardımcı olmuş ve hatta Kваме Нкрума İdeolojik Enstitüsü için ders programlarının geliştirilmesine katılmıştır.

En önemli, ancak sonunda başarısız olan proje, Şubat 1961'de imzalanan 2 MW termal gücünde bir atom araştırma reaktörü anlaşması olmuştur. 1966 yılında reaktörün başlatılması için hazırlıklar yapılmış, ancak darbe bu projeye son vermiştir.

Ancak SSCB yardımı, bir yandan da olumsuz bir yanına sahiptir. Kwame Nkrumah, hızlı sanayileşme fikriyle tutkulu ve Sovyet deneyimini tekrarlamak isteyen, Moskova tarafından önerilen reçeteleri kabul etmiş ve Gana'nın tarım ülkesi olduğunu göz önünde bulundurmadan zararlı olmuştur. Bu önlemler, planlı ekonomi, büyük işletmelerin ve bankaların millileştirilmesi, sanayi üzerinde devlet kontrolünün kurulması ve köylerde kolektif çiftliklerin kurulması anlamına geliyordu. Bu önlemler, Gana'nın gerçeklerini göz önünde bulundurmadı ve ekonomik çöküşe yol açtı. Çoğu ortak proje, planlama ve tedarik hataları nedeniyle maliyetli uzun vadeli yapılar haline geldi.

Politik etki ve 1966 yılındaki darbe

Nkrumah'ın iç politikası, SSCB diplomatları ve uzmanların teşvik ettiği, sadece ekonomiyi değil, aynı zamanda halkın yaşam seviyesini de düşürdü. Bu, 24 Şubat 1966'da gerçekleşen askeri darbenin başarısını sağladı.

SSCB'nin darbe sonrası reaksiyonu tutarsız olmuştur. İlk başta Moskova, "reaksiyoner, Batıcı rejimi"ni tanımamış ve Nkrumah'ın destekçileri için silah taşıyan bir gemiyi Batı Afrika kıyılarına göndermiştir. Ancak gemi kısa süre sonra geri çekilmiş ve SSCB, darbeci hükümetle tam ilişkilerini yeniden kurmuştur. Bu adım, kredilerin geri ödenmesi, avantajlı ticaretin korunması ve başlatılmış olan projelerin tamamlanması gibi pragmatik çıkarlar nedeniyle atılmıştır. Bu şekilde pragmatizm, ideolojik zorunlukları yerle bir etmiştir ve Afrika'daki SSCB politikasında yeni bir dönemin başlangıcını simgelimiştir.

SSCB (ve daha sonra Rusya) ile Gana arasındaki işbirliği, sonraki on yıllarda da devam etmiştir. 1970'ler ve 1980'lerde ilişkiler düşüş ve yeniden başlama dönemleri yaşamış, modern dönemde ise pragmatik bir temel üzerinde, bilimsel-öğretim ve siyasi bağlantılar geliştirme temelinde inşa edilmiştir.

Permanent link to this publication: