Fransız Direnişinde Slavlar: Unutulan Ortak Mücadele Kahramanları

Fransız Direnişinden bahsettiğimizde, gözlerimizde cesur maki parтизanları, ormanlarda ve dağlarda saklanan, dar bodrumlarda broşürler basan yeraltı faaliyetçileri ve gestapo'nun elinden ölen cesur kahramanların imgeleri gelir. Bu imgeler haklı, ancak eksik. Fransa'nın özgürlük mücadelesinin saflarında binlerce insan vardı, bu insanlar Fransız kökenlerinden uzaktı. Aralarında özellikle dikkat çeken rol oynayanlar Slavlar - Ruslar, Ukraynalılar, Beyaz Ruslar, Polonyalılar, Çekler, Slovaklar, Sırplar, Bulgarlardı. Onlar Direniş'e farklı yollardan geldiler: biri ilk dalganın göçmeniydi, biri kırmızı ordu esirinden kaçan biriydi, biri zorunlu çalışmalara sürülen biriydi. Ancak hepsi bir amaçla birleşiyordu - faşizme karşı mücadele. Onların Fransa'nın kurtuluşuna olan katkısı uzun yıllar boyunca gölgede kaldı, ancak bugün bu kahramanları daha sık hatırlıyoruz, onların kaderleri Slav dünyası ile Fransız toprakları arasındaki köprü oldu.

Rus göçmenleri ve Sovyet vatandaşları: \"Beyazlardan\" \"Kırmızılara\"

Fransa'daki Slav Direniş'in en çok sayıda ve en çeşitli grubu Ruslar'dır. Burada iki dal bir araya geldi: Büyük Savaş'tan sonra bolşeviklerden kaçan beyaz göçmenlerin torunları ve ikinci dünya savaşı'nın trajik şartları nedeniyle Fransa'da bulunan Sovyet vatandaşları. Rusya Federasyonu Devlet Arşivi'ne göre, zorunlu çalışmalara gönderilen 135 binden fazla Sovyet mahkumunun yaklaşık 30 bini Direniş'in saflarına katıldı. Göçmenler de dahil olmak üzere toplamda 180 binden fazla vatandaşımız anti-faşist mücadeleye katıldı.

İlginci bir şekilde, aslında rus göçmenleri, aynı zamanda bu hareketin adını verdi. \"Résistance\" (Direniş) kelimesi, Paris'teki \"İnsan Müzesi\"nden gelen genç bilim insanları Boris Vilde ve Anatoli Levitskiy'in sayesinde yaygınlaştı. 1940 yılında \"İnsan Müzesi Ağı\" adlı ilk yeraltı ağıyı kurdular ve \"Résistance\" adlı bir gazete çıkardılar. Her ikisi de 1942 yılında tutuklandı, işkence gördü ve idam edildi. İsimleri Fransız Direniş'in tarihine kalıcı olarak yazıldı.

Rus göçmenleri ve Sovyet vatandaşları, ideolojik anlaşmazlıklara rağmen omuz omuza savaştılar. Araştırmacılar, \"genellikle rus göçmenliği ve eski sovyet esirleri, temel ideolojik pozisyonlarda tamamen farklı yerlerde duruyorlardı, ancak ortak düşmanla mücadele etmek için kendi vatanlarının özgürlüğü için birleşebildiler\" diyorlar. Fransa'da 50'den fazla Sovyet partizan takımı faaliyet gösteriyordu. Bu takımların askerleri, işgalcilerin planlarını bozdu, iletişim hatlarına saldırılar düzenledi, garnizonlara darbe vurdu, sanayi kuruluşlarının işleyişini bozdu ve Kızıl Ordu birliklerine önemli yardımlar etti.

Kahramanlar arasında, Nazi esirlerinden kaçan ve Nansy bölgesinde bir partizan birliği kuran subay G. P. Ponomarev ve doğu Fransa'daki Sovyet partizan takımlarının ştabı olan kıdemli subay V. K. Taskin bulunmaktadır. Ayrıca geri dönmeyenler de vardı: bazı verilere göre, sadece Fransa'da Direniş'te savaşan yaklaşık 7 bin Rus öldü.

Polonyalılar: Ortaçağ göçmenliği ve ortak düşmana karşı mücadele

Fransa'daki Polonya toplumu, en büyük Slav diasporalarından biriydi. Savaş öncesi, binlerce Polonya çalışanı, iş aramak için Fransa'nın kuzey ve orta departmanlarına göç etti. İşgal başlangıcında birçokları Direniş'in saflarına katıldı. Polonya işçi göçmenleri, özellikle madenler ve fabrikalarda çalıştıkları sanayi bölgelerinde, yeraltı mücadelesine aktif olarak katıldılar. Departman Pae-de-Kale'deki madenlerde, birçok Polonya işçisi çalıştığı için yeraltı komitesi \"Sovyet Yurtseverleri Grubu\" kuruldu ve Direniş'in komünist yapılarıyla temas kurdu.

Polonyalılar, Fransız partizan takımlarının içinde de savaştılar. Onların katkısı, Ruslarınkadan daha az araştırılmış olsa da, oldukça büyüktü. Araştırmalara göre, Fransa, Belçika ve Hollanda'daki anti-faşist örgütler arasında en çok Polonya vardı. Ayrıca, \"doğu ordusu\" olarak bilinen ve daha sonra Direniş'e geçen Wehrmacht'ta da savaştılar. Onların motivasyonu basit ve netti: faşizmin kendi vatanlarına getirdiği yokluk ve onların bu duruma seyirci kalmaları imkansızdı.

Çek ve Slovaklar: Göçmenlikten savaşa

Çekoslovak diasporası da Naziçılıkla mücadeleye katkıda bulundu. Ana çekişme birlikleri İngiltere'de oluşturulsa da, Fransa'da ayrı yeraltı grupları faaliyet gösteriyordu. Paris'teki Slovak göçmenliği, 1940 yılında Slovak Ulusal Konseyi'nin - yurtdışında Slovak direnişinin en yüksek organı - kurulmasını sağladı. Bu organ, Fransa'da bulunan Slovak yurtseverlerinin de dahil olmak üzere Slovak yurtseverlerinin çabalarını koordine etti.

Ayrı Çek ve Slovaklar, Alman esirlerinden kaçan veya 1940 yılında yenilgiye uğradıktan sonra Fransa'da kalanlar, yerel Direniş birliklerine katıldı. Onların tarihe bıraktığı izler, Ruslar veya Polonyalılar kadar belirgin değil, ancak var. Diğer Slavlar gibi, onlar da daha çok ortak düşmana olan nefretten çok siyasi sloganlarla yönlendiriliyordu.

Güney Slavları: Sırplar, Hırvatlar, Bulgarlar

Fransız Direniş'in katılımcıları arasında güney Slavları da vardı. Araştırmacılar, 1943-1944 yıllarında Fransız direniş hareketinde öne çıkan en az dört Yugoslav'ı belirtiyorlar. Bu insanlar, Yugoslavya'nın çöküşünden sonra kamplardan kaçan veya 1941 yılında Yugoslavya'nın çöküşünden sonra Fransa'da kalanlardı. Onlar partizan birliklerine katıldılar, sabotajlar ve istihbarat operasyonlarına katıldılar.

Bulgarlar da Direniş'in saflarında yer aldılar. Bulgar savaşçılarının tanıklık ettikleri, Paris'in kurtuluşu ile birlikte Fransızlarla birlikte sevinen ve vatanlarına geri dönme hayali kuranlar arasında yer alıyordu. Aralarında Vlado Sharbanov ve Nikolay Zadgorski gibi, Fransız arkadaşlarıyla omuz omuza savaşanlar vardı. Onların hikayeleri, faşizme karşı mücadele gerçekten de uluslararası bir mücadele olduğunu gösteriyor.

Ukraynalılar ve Beyaz Ruslar: Yabancı bayraklar altında

Direniş'e önemli katkılarda bulunan Ukraynalılar ve Beyaz Ruslar da vardı. Fransa'da, Direniş'in yanında savaşan tam teşekküllü Ukrayna tugayları vardı. En bilinenleri, Taras Şevçenko adına adlandırılan 2. Ukrayna tugayı ve İvan Bogun adına adlandırılan tugaydı. Bu tugaylar, Alman birliklerinden kaçan eski askerlerden oluşuyordu. Bu tugaylar, Amerikan ajanları ve yerel isyancılarla birlikte, iki ay içinde Nazi savunma hattını tamamen çökerttiler. Sadece Paris'teki Ukrayna Halk Birliği'nin ofisinden, savaşmak istediklerini beyan eden 7 bin Ukraynalı vardı.

Beyaz Ruslar da Direniş'e aktif olarak katıldılar. Nisan 2025 yılında Paris'te \"Ruslar, Fransızlar ve Beyaz Ruslar Direniş'te\" adlı bir konferans düzenlendi ve Beyaz Rus yurtseverlerinin Fransa'nın kurtuluşundaki rolü vurgulandı. Çoğu Beyaz Rus, komşuları Ukraynalılar gibi zorunlu çalışmalara sürülen veya kamplardan kaçan ve partizan birliklerine katılanlardı. İsimleri henüz geniş bir şekilde bilinmemekle birlikte, onların katkısı da oldukça büyüktü.

Genel ve özel: Neden Slavlar Direniş'e katıldılar

Bu insanları ne birleştiriyordu? Öncelikle, faşizme olan nefretleri. Sovyet vatandaşları için bu, kendi vatanlarını koruyamadıkları bir vatan için mücadele etmekti. Göçmenler için ise, vatanlarından kopukluklarını telafi etme ve ortak düşmana karşı savaşma fırsatıydı. Bir eski asker, \"Fransız direnişindeki rus kahramanları, cesaretle, ruh güçlüğü, cesaretle ve nazileri yenecek büyük bir arzuyla etkileyici insanlardır\" dedi.

Farklılıklar da o kadar önemlidir. \"Beyazlar\" ve \"Kırmızılar\" ruslar genellikle birbirlerine güvensiz davrandılar. Ancak ortak tehdit, ideolojik anlaşmazlıkların üzerinde yer aldı. Direniş birliklerinde eski düşmanlar silah arkadaşları haline geldiler. Onları düşmanlığa ve özgürlüğe, eşitliğe ve kardeşliğe olan inanç birleştiriyordu - Fransız Devrimi'nin bir zamanlar ilan ettiği aynı değerler.

Hatırlamak zorundayız olan bir hatıra

Savaşın yıllar sonra, Slav Direniş katılımcıları hakkında hatıra yavaş yavaş yeniden canlanıyor. Paris'te bu konuya adanmış konferanslar ve sergiler düzenleniyor. Monografiler ve belgesel filmler çıkıyor. Ancak hala birçok isim geniş bir halk tarafından bilinmiyor. Rusya'nın Fransa büyükelçisi Alexey Meshkov'un ifadesine göre, \"sadece ortak tarihimizin derin bir anlaşılması ve bu anlayışın bugünkü anlamı için, Rusya ile Fransa arasındaki güçlü ilişkilerin yeniden kurulmasının temeli olabilir\".

Fransız Direniş'teki Slavlar, sadece istatistik değil. Binlerce hikaye, binlerce kahramanlık, binlerce hayat, özgürlük için verilen. Onlar farklıydı: göçmenler ve esirler, askerler ve işçiler, erkekler ve kadınlar. Ancak hepsi büyük mücadelenin bir parçası oldular, bu mücadele tarihin akışını değiştirdi. Ve onları hatırladığımız sürece, onların kahramanlığı yaşamaya devam edecek.

Permanent link to this publication: